περί αλλοτρίωσης : δοσολογία, μέτρα και αντενδείξεις

Φεβρουαρίου 20, 2009

Ρόζα Λούξεμπουργκ «Οργανωτικά προβλήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας» (e-book)

Filed under: e-books/βιβλία,Uncategorized — katilinas @ 8:42 μμ

Αυτό το κείμενο γραμμένο το 1904, 1 χρόνο μετά τη διάσπαση του ΡΣΔΕΚ  σε Μπολσεβίκους και Μενσεβίκους  στο δεύτερο συνέδριο του, αποτελεί τη συνεισφορά στον τότε διάλογο εντός του ρωσικού σοσιαλδημοκρατικού κινήματος για την κομματική συγκρότηση , τον ρόλο της πρωτοπορίας και τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό. Εντάσσεται στην ίδια θεματολογία με τα «Τι να κάνουμε» & «Ένα βήμα μπρος , δύο βήματα πίσω» (Λένιν) και «Τα πολιτικά μας καθήκοντα» (Τρότσκι). Σε  αυτό το άρθρο ασκεί κριτική στις λενινικές αντιλήψεις για το κόμμα. Δεν θα ήταν η τελευταία φορά  που θα ασκήσει η μεγάλη επαναστάτρια συντροφική κριτική στον μπολσεβικισμό. Ιδιαίτερα γνωστή έμεινε η κριτική της σε πτυχές της μπολσεβίκικης πολιτικής κατά την επανάσταση του 1917.

μετάφραση : Δημήτρης Φασεας , πρόλογος : Άλκης Ρήγος , εισαγωγή : Νίκος Καζαντζάκης , εκδόσεις Κοροντζη

κατεβάστε (2,4ΜΒ) το «Οργανωτικά προβλήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας» (1904) από :

Γερμανία 1919

Παρακάτω υπάρχει ένα μικρό σχόλιο/κείμενο για αυτήν την κριτική της Ρόζας  που γράφτηκε ενώ ήταν φυλακισμένη το 1918. Το κείμενο της έχει τίτλο «η Ρώσικη Επανάσταση» (το οποίο επιφυλάσσομαι να αναρτήσω κάποια στιγμή) .

Η αυτοαναίρεση της κριτικής της Ρόζας Λούξεμπουργκ (το 1918) στη Ρώσικη Επανάσταση

Ίσως η πλέον γνωστή κριτική στη Ρώσικη Επανάσταση και από τις πλέον πρώιμες από μια εκπρόσωπο του επαναστατικού μαρξισμού ήταν αυτή της Ρόζας Λούξεμπουργκ στο έργο της “Ρώσικη Επανάσταση”.
Φυλακισμένη την περίοδο που ξεσπάει η Οκτωβριανή επανάσταση η Ρόζα Λούξεμπουργκ θα γράψει μια συνοπτική κριτική πάνω στην επανάσταση που εστιαζόταν πάνω σε τρεις άξονες, το αγροτικό ζήτημα, την αυτοδιάθεση των εθνών και το ζήτημα της δημοκρατίας. Μεγαλύτερη αποδοχή και διάδοση είχε  το τρίτο σκέλος. Ένας από τους πλέον γνωστούς θεωρητικούς που συμφωνούσε ως προς αυτό το σκέλος ήταν ο τροτσκιστικής Ερνέστ Μαντέλ.
Η κριτική είναι αποσπασματική και ελλιπής στην χρήση της, εντελώς αυθαίρετα η “έκτακτη” και συγκυριακή εκτίμηση της Ρόζας αναγάγεται ως πλήρη θεωρία αντιπαραθετική προς τον μπολσεβικισμό. Η πραγματικότητα όμως είναι ότι οι απόψεις που εξέφρασε η Ρόζα εν μέσω φυλακής στα μέσα του 1918 η ίδια της διόρθωσε μετέπειτα σε αρκετά σημεία, αντιμέτωπη με τα καθήκοντα της Γερμανικής Επανάστασης.

Αντιγράφω μερικά αποσπάσματα από την μπροσούρα της :

“Ένα γεγονός το οποίο έπαιξε προέχοντα ρόλο στην πολιτική των Μπολσεβίκων είναι η περίφημη διάλυση της Συντακτικής Συνέλευσης το Νοέμβριο του 1917.Αυτό το μέτρο υπήρξε αποφασιστικό για την παραπέρα στάση τους. Αυτό στάθηκε υπό μιαν έννοια το σημείο καμπής της τακτικής τους.” (1)

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ συνηγορεί ότι καλώς διαλύθηκε η Συντακτική Συνέλευση από τους Μπολσεβίκους πλην όμως διαφωνεί με το γεγονός ότι οι Μπολσεβίκοι δεν προκήρυξαν νέες εκλογές για νέα Συντακτική :

“αντικατόπτριζε στην σύνθεση της την εικόνα του ξεπερασμένου παρελθόντος και όχι της νέας πραγματικής κατάστασης , έβγαινε από μόνο του το συμπέρασμα ότι έπρεπε να διαλύσουν αυτήν ακριβώς την ξεπερασμένη θνησιγενή Συντακτική Συνέλευση και να προκηρύξουν χωρίς καθυστέρηση νέες εκλογές για νέα Συντακτική.

Αλλά το ζήτημα δεν εξαντλείται με τη Συντακτική Συνέλευση και το εκλογικό δικαίωμα. Έχομε ακόμη να λογαριαστούμε με την κατάργηση των δημοκρατικών εγγυήσεων, εκείνων που είναι οι σπουδαιότερες για μια υγιή πολιτική ζωή και για τη δραστηριότητα των εργαζομένων μαζών : την ελευθερία του τύπου και του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι και συνέρχεσθαι που απαγορεύτηκαν για όλους τους αντιπάλους της Σοβιετικής κυβέρνησης.”
(2)

Να αναφερθεί ότι η κριτική για την ελευθερία του τύπου δεν απέτρεψε τον Σπάρτακο (ηγετικό μέλος του οποίου ήταν η Ρόζα) κατά την Γερμανική Επανάσταση να κάνει έφοδο και να κατασχέσει γραφεία αστικών εφημερίδων.

Ο Μαντέλ από την μεριά του θα παραθέσει (σε ένα ομολογουμένως ενδιαφέρον βιβλίο για την ιστορία της Ρωσικής Επανάστασης) τα ορθά κατά την γνώμη του αποσπάσματα :

“Θεωρούμε (σημ. δική μου: γράφει ο Ε. Μαντέλ) ότι η Ρόζα είχε επίσης δίκιο όταν έγραφε ότι:
«Το βασικό λάθος της θεωρίας των Λένιν-Τρότσκι είναι ότι, όπως ο Κάουτσκι, αντιτάσσουν τη δικτατορία προς τη δημοκρατία… Λυτός ο τελευταίος προτιμάει βέβαια τη δημοκρατία και μάλιστα την αστική δημοκρατία… Ο Λένιν και ο Τρότσκι αντίθετα, τάσσονται υπέρ της δικτατορίας του προλεταριάτου…
(…) αποκαλύπταμε πάντα το σκληρό πυρήνα της ανισότητας και της κοινωνικής υποτέλειας που κρυβόταν κάτω από το γλυκό περίβλημα της τυπικής ισότητας και ελευθερίας, όχι για να απορρίψουμε αυτές τις τελευταίες, αλλά για να συνηθίσουμε την εργατική τάξη να μην ικανοποιείται με το περίβλημα…να αντικαταστήσει την αστική δημοκρατία με τη σοσιαλιστική δημοκρατία και όχι να καταστρέψει κάθε δημοκρατία.
Η σοσιαλιστική δημοκρατία, όμως, δεν αρχίζει από τη γη της επαγγελίας, αφού δημιουργηθεί πρώτα η υποδομή της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, σαν ένα έτοιμο χριστουγεννιάτικο δώρο προς τον καλό λαό, που στο μεταξύ υποστήριξε τη χούφτα των σοσιαλιστών δικτατόρων. Η σοσιαλιστική δημοκρατία αρχίζει ταυτόχρονα με το έργο της κατάλυσης της ταξικής κυριαρχίας και της οικοδόμησης του σοσιαλισμού, από τη στιγμή της κατάληψης της εξουσίας από το σοσιαλιστικό κόμμα. Αυτή δεν είναι τίποτε άλλο από τη δικτατορία του προλεταριάτου.
Ναι, ναι: δικτατορία! Αλλά αυτή η δικτατορία έγκειται στον τρόπο εφαρμογής της δημοκρατίας και όχι στην κατάλυση της, στην ενεργητική, αποφασιστική επέμβαση στις νομικές και οικονομικές σχέσεις της αστικής κοινωνίας, που χωρίς αυτή την επέμβαση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί ο σοσιαλιστικός μετασχηματισμός. Ακόμη, αυτή η δικτατορία πρέπει να είναι το έργο της τάξης και όχι μιας μικρής μειοψηφίας που διευθύνει εν ονόματι της τάξης. Με άλλα λόγια, πρέπει να αναπτύσσεται ανάλογα με την ενεργό συμμετοχή των μαζών, να παραμένει κάτω από την άμεση επίδραση τους, να υποτάσσεται στον έλεγχο ολόκληρου του λαού και να είναι προϊόν της αυξανόμενης πολιτικής διαπαιδαγώγησης των λαϊκών μαζών.»
(3)

Επειδή το κείμενο-κριτική της Ρόζας στην φυλακή ήταν στην ουσία ένα προσχέδιο που η Ρόζα είχε σκοπό να ξαναμελετήσει και να γράψει πιο εκτεταμένα επί του θέματος δεν προχώρησε η ίδια στην δημοσίευση του. Η πρώτη δημοσίευση του έγινε αρκετά μετά την δολοφονία της περίπου στις αρχές του 1922. Τότε είναι που θα λάβει γνώση και ο Λένιν της μπροσούρας. Ο Λένιν δεν θα αντιπαραθέσει την δική του προσωπική θέση αλλά το γεγονός ότι η ίδια η Ρόζα αναθεώρησε τις θέσεις της. Πάντως εκτενώς ο ίδιος είχε συγγράψει μετεπαναστατικά μια εκπληκτική απάντηση στον Κάουτσκι πάνω στην σχέση δημοκρατίας-δικτατορίας από ταξική σκοπιά, το “Προλεταριακή επανάσταση και Αποστάτης Κάουτσκι”, βιβλίο που άπτεται πολλών πτυχών που θίγονται στο άρθρο μεταξύ αυτών και σημεία της κριτικής της Ρόζας.

Γράφει λοιπόν ο Λένιν ως προς την μετεξέλιξη της εκτίμησης της Ρόζας  :

“Ο Πωλ Λεβι τώρα θέλει να ανέβει στην υπόληψη της μπουρζουαζίας – και , κατά συνέπεια, των πρακτόρων της, την Δεύτερη και την Δυο-και-Μισό Διεθνή- με το να επανεκδώσει ακριβώς εκείνα τα γραπτά της Ρόζας Λούξεμπουργκ στα οποία είχε λάθος. Θα απαντήσουμε σε αυτό με το να παραθέσω δύο γραμμές από ένα καλό παλιό Ρώσικο μύθο : “Οι αετοί μπορεί μερικές φορές να πετάνε χαμηλότερα από τις κότες, αλλά οι κότες δεν θα ανέβουν ποτέ στα ύψη των αετών”. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ είχε λάθος στο ζήτημα της ανεξαρτησίας της Πολωνίας, είχε λάθος το 1903 στην εκτίμηση της για τον Μενσεβικισμό, είχε λάθος στην θεωρία της για την συσσώρευση του κεφαλαίου, είχε λάθος τον Ιούλιο του 1914, όταν , μαζί με τον Πλεχάνοφ,τον Βαντερβέλντε,τον Κάουτσκι και άλλους , υπερθεμάτιζε την ενότητα μεταξύ των Μπολσεβίκων και των Μενσεβίκων, είχε λάθος σε αυτά που έγραψε όταν ήταν στην φυλακή το 1918 (διόρθωσε τα περισσότερα από αυτά τα λάθη στο τέλος του 1918 και στις αρχές του 1919 με την απελευθέρωση της).(σημ.οι υπογραμμίσεις δικές μας) Αλλά παρόλο των λαθών της ήταν – και παραμένει για εμάς- ένας αετός. Και όχι μόνο οι Κομμουνιστές όλου του κόσμου θα μνημονεύουν το όνομα της , αλλά η βιογραφία και τα άπαντα της (των οποίων η έκδοση οι Γερμανοί Κομμουνιστές άπρεπα καθυστερούν, που μπορεί να συγχωρεθεί εν μέρει λόγω των συνταρακτικών απωλειών που αντιμετωπίζουν στην σκληρή πάλη τους) θα υπηρετήσουν ως χρήσιμα εγχειρίδια για την εκπαίδευση πολλών γενιών Κομμουνιστών σε όλον τον κόσμο. “Από τις 4 Αυγούστου του 1914, η Γερμανική Σοσιαλδημοκρατία είναι ένα  αποσυντιθέμενο πτώμα” – αυτή η δήλωση θα κάνει το όνομα της Ρόζας Λούξεμπουργκ διάσημο στην ιστορία του διεθνούς εργατικού κινήματος”(4)

Από την μέρα της αποφυλάκισης εν μέσω της Γερμανικής Επανάστασης ως την δολοφονία της Ρόζας Λούξεμπουργκ δεν μεσολάβησαν παρά δυόμιση μήνες. Μέσα σε αυτούς έγραψε μερικά άρθρα και κυρίως το πρόγραμμα της Λίγκας του Σπαρτάκου, που αποτελούν άριστη επαναστατική κληρονομία. Ας δούμε λοιπόν αυτήν την διόρθωση που αναφέρει και ο Λένιν.

Τις πρώτες μέρες της αποφυλάκισης της θα γράψει :

“Η σημερινή κυβέρνηση συγκαλεί τι Συντακτική Συνέλευση για να δημιουργήσει έτσι ένα αστικό αντίβαρο στα συμβούλια των εργατών και στρατιωτών, για να μετατοπίσει την επανάσταση από το προλεταριακό στο έδαφος μιας αστικής επανάστασης, για να υπεξαιρέσει ταχυδακτυλουργικά τούς σοσιαλιστικούς σκοπούς τής επανάστασης» (5)

Αλλά λίγο πιο πριν, στην κριτική της στη μπολσεβίκικη πολιτική, η Ρόζα Λούξεμπουργκ ήταν υπέρ τής συνύπαρξης του κοινοβουλίου και των συμβουλίων. Δεν έχουμε εδώ μια αναθεώρηση τής κριτικής της στη ρωσική επανάσταση; Βεβαίως. Πρόκειται για μια καθαρή και απλή απομίμηση του ρωσικού παραδείγματος; Όχι. Ή γερμανική πραγματικότητα την έκανε να αναγνωρίσει ότι αυτό πού έγινε στη Ρωσία σ’ αυτό το ζήτημα ήταν αυτό πού έπρεπε να γίνει. Αυτό πού είχε γράψει ο Ένγκελς σε ένα γράμμα του στο Μπέμπελ (11 Δεκεμβρίου 1884) γίνεται πραγματικότητα:

«Εν πάση περιπτώσει, ο μόνος αντίπαλος μας την ήμερα τής κρίσης και την επόμενη μέρα — θα είναι ή καθαρή δημοκρατία γύρω από την οποίαν θα συγκεντρωθεί το σύνολο τής αντίδρασης». (6)

Γίνεται πραγματικότητα με τον πλέον τραγικό τρόπο αφού λίγες μέρες μετά η Ρόζα και ο Λίμπκνεχτ θα δολοφονηθούν από τους υπέρμαχους της “καθαρής δημοκρατίας”, τους σοσιαλδημοκράτες.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
(1) Ρ.Λούξεμπουργκ, “Ρώσικη Επανάσταση” εκδ.Ύψιλον, σ.57 , 1918
(2) Ρ.Λούξεμπουργκ,”Ρώσικη Επανάσταση” εκδ.Ύψιλον,σ. 59 , σ.68
(3) Ε.Μαντέλ, “Οκτώβρης 1917, Πραξικόπημα ή κοινωνική επανάσταση” εκδ.Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη σ.95-97
(4) Β.Ι. Λένιν, “Σημειώσεις ενός δημοσιολόγου”, Τέλη Φλεβάρη 1922
(5) Ρ.Λούξεμπουργκ, “Το ξεκίνημα” , 1919
(6) Φ.Ένγκελς, γράμμα στον Α.Μπεμπέλ 11-12-1884

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: